Intshayelelo:Isibulali-zinambuzaneIinethi zomngundo ezinyangiweyo (ii-ITN) zihlala zisetyenziswa njengesithintelo somzimba ukuthintela ukosuleleka yimalariya. Enye yezona ndlela zibalulekileyo zokunciphisa umthwalo wemalariya kumazantsi eSahara eAfrika kukusebenzisa ii-ITN.
Iinethi zokulala ezinyangwa ngezibulala-zinambuzane ziyindlela yokulawula iintsholongwane engabizi kakhulu yokuthintela imalariya kwaye kufuneka zinyangwe ngezibulali-zinambuzane kwaye zigcinwe rhoqo. Oku kuthetha ukuba ukusetyenziswa kweenethi zokulala ezinyangwa ngezibulala-zinambuzane kwiindawo apho kukho ukwanda okukhulu kwemalariya yindlela esebenzayo kakhulu yokuthintela ukudluliselwa kwemalariya.
Isampulu yolu phononongo yayiquka intloko yekhaya okanye naliphi na ilungu lekhaya elineminyaka eli-18 nangaphezulu elihlale kwelo khaya ubuncinane iinyanga ezi-6.
Abaphenduli ababegula kakhulu okanye begula kakhulu kwaye bengakwazi ukunxibelelana ngexesha lokuqokelelwa kwedatha bakhutshelwe ngaphandle kwisampulu.
Abantu abaphenduleyo abathi balala phantsi kwenethi yokuthintela iingcongconi kusasa ngaphambi komhla wodliwanondlebe bathathwa njengabasebenzisi kwaye balala phantsi kwenethi yokuthintela iingcongconi kusasa kakhulu ngeentsuku zokujonga ezingama-29 nama-30.
Kwiindawo apho kukho ukwanda kwesifo seengcongconi, njengeSithili sasePawe, iinethi zomcongconi ezinyangwa yizinambuzane ziye zaba sisixhobo esibalulekileyo sokuthintela ingcongconi. Nangona uMphathiswa wezeMpilo wase-Ethiopia wenze imizamo emikhulu yokwandisa ukusetyenziswa kweenethi zomcongconi ezinyangwa yizinambuzane, kusekho imiqobo ekukhuthazweni nasekusetyenzisweni kwazo.
Kwezinye iindawo, kunokubakho ukungaqondani okanye ukungavumi ukusetyenziswa kweenethi ezinyangiweyo, nto leyo ekhokelela ekusetyenzisweni okuncinci kweenethi. Ezinye iindawo zinokujongana nemingeni ekhethekileyo efana neengxabano, ukufuduka, okanye ubuhlwempu obukhulu obunokunciphisa kakhulu ukusasazwa nokusetyenziswa kweenethi ezinyangiweyo, ezifana nesithili saseBenishangul Gumuz Metekel.
Ukongeza, badla ngokuba nokufikelela okungcono kwizixhobo kwaye badla ngokuvuma ngakumbi ukusebenzisa iindlela ezintsha kunye netekhnoloji, nto leyo ebenza bamkele ngakumbi ukusetyenziswa rhoqo kweenethi ezinyangiweyo.
Oku kusenokuba kungenxa yokuba imfundo inxulunyaniswa nezinto ezininzi ezinxulumeneyo. Abantu abanamanqanaba aphezulu emfundo badla ngokuba nokufikelela okungcono kulwazi kunye nokuqonda ngakumbi ukubaluleka kweenethi ezinyangwa yizinambuzane ekuthinteleni imalariya. Badla ngokuba namanqanaba aphezulu olwazi ngempilo kwaye bayakwazi ukutolika ulwazi lwezempilo ngempumelelo kunye nokusebenzisana nababoneleli bezempilo. Ukongeza, imfundo idla ngokunxulunyaniswa nemeko ephezulu yezoqoqosho, enika abantu izixhobo zokufumana nokugcina iinethi ezinyangwa yizinambuzane. Abantu abafundileyo banamathuba amaninzi okuchasa iinkolelo zenkcubeko, bamkele ngakumbi ubuchwepheshe obutsha bezempilo, kwaye bamkele iindlela zokuziphatha ezilungileyo zempilo, ngaloo ndlela banefuthe elihle ekusebenziseni koontanga babo iinethi ezinyangwa yizinambuzane.
Kolu phononongo lwethu, ubungakanani bendlu babuyinto ebalulekileyo ekuqikeleleni ukusetyenziswa kwenethi enyangwa ngezibulali-zinambuzane. Abaphenduli abanobukhulu bendlu encinci (abantu abane okanye ngaphantsi) babenethuba eliphindwe kabini lokusebenzisa iinethi ezinyangwa ngezibulali-zinambuzane kunabo banobukhulu bendlu enkulu (abantu abangaphezu kwabane).
Ixesha leposi: Julayi-03-2025



