Kufunyenwe into ethile kwimithombo yamanzi kwiphondo laseParana; abaphandi bathi ibulala iinyosi kwaye ichaphazela uxinzelelo lwegazi kunye nenkqubo yokuzala.
IYurophu ikwisiphithiphithi. Iindaba ezoyikisayo, iintloko zeendaba, iingxoxo, ukuvalwa kwamafama, ukubanjwa. Usembindini wengxaki engazange ibonwe ngaphambili ebandakanya enye yeemveliso eziphambili zezolimo zelizwekazi: amaqanda. I-fipronil yesibulali-zinambuzane ingcolise amazwe angaphezu kwe-17 aseYurophu. Izifundo ezininzi zibonisa iingozi zale ntsholongwane kwizilwanyana nakubantu. EBrazil, ifunwa kakhulu.
I-FipronilIchaphazela inkqubo yemithambo-luvo ephakathi yezilwanyana kunye neentlobo zezilwanyana ezithathwa njengezinambuzane, ezifana neenkomo kunye nombona. Ingxaki kwikhonkco lokubonelela ngamaqanda ibangelwe kukusetyenziswa kwe-fipronil, ethengwe eBelgium, yinkampani yaseDatshi iChickfriend ukubulala iintsholongwane kwiinkukhu. EYurophu, i-fipronil ayivumelekanga ukusetyenziswa kwizilwanyana ezingene kwikhonkco lokutya kwabantu. Ngokutsho kwe-El País Brasil, ukutya iimveliso ezingcolisiweyo kunokubangela isicaphucaphu, iintloko ezibuhlungu kunye nentlungu yesisu. Kwiimeko ezinzima ngakumbi, inokuchaphazela nesibindi, izintso, kunye ne-thyroid gland.
Isayensi ayikafumanisi ukuba izilwanyana nabantu basengozini efanayo. Izazinzulu kunye ne-ANVISA ngokwabo bathi inqanaba longcoliseko ebantwini liyi-zero okanye liphakathi. Abanye abaphandi banombono ochaseneyo.
Ngokutsho kuka-Elin, iziphumo zolu phando zibonisa ukuba le nkunkuma inokuba nefuthe elide kwisidoda samadoda. Nangona ingachaphazeli ukuzala kwezilwanyana, abaphandi bathi le nkunkuma inokuba nefuthe kwindlela yokuzala. Iingcali zixhalabile ngefuthe elinokubakho lale nto kwinkqubo yokuzala yabantu:
Uqalise iphulo elithi “Bee or Not?” ukukhuthaza ukubaluleka kweenyosi kwezolimo zehlabathi kunye nokunikezelwa kokutya. Unjingalwazi uchaze ukuba iintlobo ngeentlobo zeengxaki zokusingqongileyo zinxulunyaniswa ne-colony collapse disorder (CCD). Enye yezibulali-zinambuzane ezinokubangela oku kudilika yi-fipronil:
Ukusetyenziswa kwesibulali-zinambuzane i-fipronil ngokungathandabuzekiyo kuyisongelo elikhulu kwiinyosi eBrazil. Esi sibulali-zinambuzane sisetyenziswa kakhulu eBrazil kwizityalo ezahlukeneyo ezifana neembotyi zesoya, umoba, amadlelo, umbona kunye nomqhaphu, kwaye siyaqhubeka nokubangela ukufa okukhulu kweenyosi kunye nelahleko enkulu kwezoqoqosho kubafuyi beenyosi, njengoko siyingozi kakhulu kwiinyosi.
Elinye lamazwe asemngciphekweni yiParaná. Iphepha elibhalwe ngabaphandi abavela kwiYunivesithi yaseFederal yaseSouthern Frontier lithi imithombo yamanzi kumzantsi-ntshona welizwe ingcoliswe sisibulali-zinambuzane. Ababhali bahlole ukuba isibulali-zinambuzane kunye nezinye izinto zihlala zikho kwimilambo kwizixeko zaseSalto do Ronte, eSanta Isabel do Sea, eNew Plata do Iguaçu, ePlanalto naseAmpe.
I-Fipronil ibhaliswe eBrazil njenge-agrochemical ukusukela phakathi kowe-1994 kwaye okwangoku ifumaneka phantsi kwamagama amaninzi orhwebo avelisiweyo ziinkampani ezahlukeneyo. Ngokusekelwe kwidatha yokubeka esweni ekhoyo, okwangoku akukho bungqina bokuba le nto ibeka umngcipheko kubemi baseBrazil, ngenxa yohlobo longcoliseko olubonwa kumaqanda eYurophu.
Ixesha leposi: Julayi-14-2025



