bg

Imfihlo entsha yokukhulisa izityalo eziluhlaza okwesibhakabhaka ngempumelelo: ukunciphisa ukusetyenziswa kwezibulali-zinambuzane kunye nokwandisa inani lezinambuzane eziluncedo.

Xa uChris Schlegel waqala ukusebenza eDS Cole, enye yezona ndawo zikhulu zokugcina izityalo zorhwebo eNew Hampshire, icebo lokulawula izinambuzane lalilula: fafaza yonke into ngesibulali-zinambuzane kwangoko nje emva kokuba iimpawu zokuqala zokuhlaselwa zizinambuzane zibonakala, uze uphinde rhoqo ngeveki.
UChris Schlegel, ingcali yezolimo eDS Cole, uthe ulawulo lwebhayoloji luthathe indawo yezibulali-zinambuzane zamakhemikhali njengomgca wokuqala wokuzikhusela kwizinambuzane.
Eli cebo layekiswa laza lathatyathelw’ indawo yindlela eyahlukileyo. Njengenxalenye yale ndlela, uSchlegel kunye noogxa bakhe banciphisa ukuphindaphindeka kunye nenani leendlela zokulawula iikhemikhali ezisetyenziswayo, nokuba bezisetyenziswa. Abasasebenzisi izibulali-zinambuzane, kodwa endaweni yoko basebenzisa ikakhulu oko kubizwa ngokuba “lulawulo lwezinto eziphilayo,” olusebenzisa iinkqubo zendalo ukulwa nezinambuzane.
Kwizolimo ezigcina izityalo ziluhlaza, ulawulo lwebhayoloji lufezekiswa ngokuyintloko ngokusebenzisa izinambuzane ezitya ezinye izityalo, ezingenabungozi kwizityalo ezingengabo amaxhoba azo. Abalimi abaninzi, abanjengoDS Cole, basebenzisa ulawulo lwebhayoloji ukunciphisa kakhulu ukusetyenziswa kwezibulali-zinambuzane.
Yonke iteknoloji entsha ineengcali zayo, kodwa abalimi abaninzi baseNew Hampshire basaxhomekeke kwizinambuzane njengendlela yabo yokulawula izinambuzane nezifo. UJonathan Eba, ingcali yentsimi kwiYunivesithi yaseNew Hampshire Extension Center, kunye nabalingane bakhe, kuquka uAmber Venchesi-Wahl kunye no-Amy Papineau, basebenza ukwenza utshintsho kulawulo lwezinto eziphilayo lube lula kwaye lusebenze ngakumbi.
“Ngelixa ndinika uncedo lobuchwephesha ngqo kubalimi bezindlu ezigcina izityalo kulo lonke ilizwe, ndaqonda kancinci kancinci ukuba bafuna imiyalelo ecacileyo, elandelwayo,” utshilo u-Eba, omnye wamalungu eqela encedisa abalimi abanjengo-DS Cole. “Ngoko ke ndenze isixhobo sokuqalisa ukulawulwa kwezinto eziphilayo. Yinkqubo enokunceda abantu baqalise, baze emva koko bayilungelelanise neemfuno zabo ezithile kwiminyaka elandelayo.”
Isixhobo sokuqala sokulawula izinto eziphilayo sinolwazi ngezinto eziphilayo ezithile abalimi abanokuzisebenzisa, kunye neendlela ezisemgangathweni zokusebenzisa ukuhlasela kwezinambuzane. Indlela ye-Eba ifuna abalimi ukuba bajonge rhoqo imisebenzi yezinambuzane kwindawo eluhlaza—umzekelo, besebenzisa amakhadi atyheli anamathelayo ukubamba iimpukane ezihamba phakathi kwezityalo—kwaye bamisele ixesha lokukhululwa kwezinambuzane ezitya ezinye izilwanyana.
Ukusetyenziswa kwezibulali-zinambuzane ezisebenzisa iikhemikhali kusenokufuneka, nangona ubuninzi bazo kunye nomthamo wazo ziya kuncitshiswa.
“Andimazi mntu utyala izityalo zokuhombisa ngaphandle kokusebenzisa izibulali-zinambuzane,” utshilo u-Eba, “kodwa ulawulo lwezinto eziphilayo lunciphisa kakhulu inani lezibulali-zinambuzane ezisetyenziswayo.”
Ngowama-2008, uSchlegel waqala ukuzama ulawulo lwebhayoloji eDS Cole. Wakhupha izinambuzane ezazitya iithrips, ezaziyonakalisa iigerberas. Ezi thrips zakwazi ukumelana nezibulali zinambuzane zamakhemikhali, kwaye nokutshiza rhoqo ngeveki akuzange kuzilawule. Olu vavanyo lwandiswa ngokukhawuleza ukulawula iimpukane ezimhlophe, ezaziyonakalisa izityalo zepoinsettia. Kwiminyaka eyalandelayo, uDS Cole waqala ukukhulisa izityalo ezityeni, kwaye ukufika kwezityalo ezityiwayo kwenza ukunciphisa ukusetyenziswa kwezibulali zinambuzane kwabaluleka nangakumbi.
USchlegel uthe ulawulo lwebhayoloji luyindlela yokuqala yokuzikhusela kwizinambuzane, kwaye ulawulo lweekhemikhali luya kusetyenziswa kuphela ukuba kukho ukuqhambuka kwezinambuzane kwaye akukho zitshaba zendalo ezifumanekayo kurhwebo.
USchlegel uthe ulawulo lwebhayoloji luneengenelo ezininzi. Okokuqala nokubalulekileyo, lukhuselekile kubasebenzi abangama-80 begreenhouse kunye nokusingqongileyo. Ezinye iingenelo ziquka ukuba uninzi lwezityalo ezikhuliswe nguDS Cole zithengwa ngabanye abalimi abangafuni ukuba izityalo ezinyangiweyo ziphazamise amaqhinga abo olawulo lwebhayoloji. Ekugqibeleni, emva kokunciphisa ukusetyenziswa kwezibulali-zinambuzane, baqala ukubona izinambuzane zasekhaya kwimigibe enamathelayo etyheli. Ezi zinambuzane zivela ngokuzenzekelayo, ezisetyenziswa kulawulo lwebhayoloji, zibhabha ngeefestile ezivulekileyo, into ababengenakuyenza ngexesha lokusetyenziswa kwezibulali-zinambuzane ngamakhemikhali ngokubanzi.
Kuthekani ngeendleko? Ngaba uDS Cole uchitha imali engaphezulu kulawulo lwezinto eziphilayo kunakwiindlela zokutshiza zemveli? USchlegel ukholelwa ukuba akukho mfuneko yokubala la manani.
UChris Schlegel, ingcali yezolimo eDS Cole, uthe amakhadi atyheli anamathelayo abekwa kuyo yonke indlu eluhlaza ukuze kujongwe izinambuzane ezingafunekiyo.
“Ndicinga ukuba eyona nto ibalulekileyo kuthi nakwabanye abalimi abaninzi kukuba, xa sicinga ngemeko-bume, ukhuseleko lwabasebenzi bethu, iinyosi, njalo njalo, zonke ezi zinto ziyayithethelela loo mzamo,” utshilo uSchlegel. “Le ndlela ibe yimpumelelo kakhulu. Sisadibana nezinambuzane, kodwa singazilawula ngempumelelo. Ukuba awuzange usebenzise iikhemikhali ezininzi ngaphambili, ulawulo lwezinambuzane lulula kakhulu kuba izinambuzane azikakhuli kakuhle.”
USchlegel uthe isebe lolwandiso liqabane elithembekileyo likaDS Cole ekwandiseni ukusetyenziswa kweendlela zokulawula izinambuzane eziphilayo. Iingcali zolawulo lwezinambuzane ezidibeneyo zinceda inkampani ekuchongeni izinambuzane nasekuphuhliseni icebo lokulawula, kwaye zikwaququzelela ii-webinars zenyanga kunye neesemina zolawulo lwezinambuzane ubuso ngobuso. UDS Cole uvumile ukubamba enye isemina enjalo ngo-Okthobha ka-2025.
“Sifumene uncedo oluninzi kwiYunivesithi yaseNew Hampshire, kwaye nabo basebenzisane nabantu abaninzi abanolwazi,” utshilo uSchlegel.
“Enye yeenjongo zam kukwazisa abantu ukuba isixa see-pesticides ezisetyenziswa kwizityalo zokuhombisa eNew Hampshire sinciphile ngenxa yokulawulwa kwezinambuzane zebhayoloji,” utshilo u-Eba.
Ukuba iigreenhouse zaseNew Hampshire zinokusebenzisa rhoqo iindlela zokulawula izinambuzane zebhayoloji endaweni yezibulali-zinambuzane kwixesha elizayo, la mashishini aya kukwazi ukuvelisa imveliso enempilo, agcine abasebenzi bawo bekhuselekile, kwaye anokunceda okusingqongileyo.


Ixesha leposi: Matshi-17-2026